Banner Top

Log In

Nowe karty starej historii Krasnegostawu

Dwadzieścia oryginalnych przywilejów królewskich miasta Krasnystaw, uznawanych za nieistniejące, odnaleziono w litewskim archiwum. Dokumenty te mają wejść w skład przełomowej dla miejskiej historii publikacji. W celu jej finalizacji ruszyła zbiórka środków na wykup skanów, tłumaczenie i druk książki zawierającej 61, w większości dotychczas nieznanych pasjonatom historii, dokumentów z doniosłej a mocno zatartej przeszłości królewskiego miasta nad Wieprzem.

Historia miasta Krasnystaw, zawiera wciąż wiele braków i niejasności. Miejskie archiwa, w różnych okolicznościach dziejowych, wielokrotnie trawiły pożary. Krasnystaw utracił w ten sposób liczne akta i królewskie przywileje. Tę źródłową przepaść dzięki swej pracy postanowił zniwelować dr Dariusz Wojnarski. Dzięki kilkuletniej kwerendzie źródłowej obejmującej archiwa ukraińskie, białoruskie, rosyjskie i litewskie, udało się mu odnaleźć 55 dokumentów, które za czasów nam współczesnych nigdy nie zostały opublikowane, w tym aż 20 oryginalnych aktów, uznawanych za nieistniejące (!). Dodając do tego treść pięciu nieprzetłumaczonych dokumentów opublikowanych po łacinie w Polsce w latach 60. i 70. XX w. oraz jeden w 1895 r. (w opisie rękopisów Wileńskiej Biblioteki Publicznej), otrzymujemy imponującą liczbę 61 aktów dotyczących Miasta Krasnystaw.

Większość, bo aż 55 dokumentów dotyczących Krasnegostawu, nie została nigdy współcześnie opublikowana. Najstarszy z nich to przywilej królewski z 1410 r. dotyczący podwód dla mieszczan, a najpóźniejszy z wieku XVII, to przywilej z roku 1681 r., który dotyczy zezwolenia królewskiego na wycinkę drzew z pobliskiego lasu celem reparacji mostów i zamku w Krasnymstawie. Dla XVIII w. jest tylko jeden znaczący przywilej, reszta to konfirmacje wcześniejszych przywilejów królewskich. Dla okresu przedrozbiorowej Rzeczypospolitej przywileje dotyczą m.in. zezwolenia na skład soli w mieście, poboru myta mostowego, prawa składu towarów dla kupców, wyznaczenia terminów jarmarków, prawa produkcji i sprzedaży alkoholu, organizacji cechów rzemieślniczych, zwolnień podatkowych czy uposażenia dla miejscowego zakonu Augustianów. Zapytaliśmy autora publikacji o dokument w jego ocenie subiektywnie najciekawszy: „Jeśli chodzi o przywileje zza granicy, to dla mnie osobiście, dla przykładu, bardzo ciekawy jest ten z 1649, który zezwala na naprawę, a w zasadzie wybudowanie nowego mostu prowadzącego do bramy Chełmskiej na Wieprzu po zniszczeniu go przez Kozaków. Bardzo dokładnie opisuje wszystkie mosty Krasnegostawu i ich lokalizację względem innych budowli w mieście, co samo w sobie jest także bardzo interesujące i cenne”.

Dariusz Wojnarski, urodził się w Tomaszowie Lubelskim. Jest doktorem nauk humanistycznych (historia). Pracował m.in. na UMCS, KUL, PWSZ Zamość i na kilku innych uczelniach w województwie lubelskim. Autor wysoko ocenianych podręczników akademickich m.in. Powszechna historia gospodarcza. Obecnie mieszka w Zamościu. Jak stwierdza „Krasnystaw z niezrozumiałych zupełnie powodów, jest ośrodkiem, o którego przeszłości wiemy bardzo niewiele. A przecież to miasto wyjątkowe: było siedziba biskupów chełmskich. Tutaj rezydował starosta królewski. Tutaj też odbywały się sejmiki szlacheckie, a miejscowy zamek gościł wielu władców. Krasnystaw od polskich władców otrzymał szczególną opiekę. Liczba wydanych dla miasta dyplomów królewskich jest imponująca, poza Lublinem niespotykana gdzie indziej w regionie”. Odnośnie samych badań dodaje: „Szczególnie cennym odkryciem są oryginały przechowywane na Litwie. Jeden z takich skanów opłaciłem, amatorski przetłumaczyłem z łaciny na polski, a potem zleciłem profesjonalne tłumaczenie. Celem mojego projektu jest opracowanie naukowe (w tym m.in. przetłumaczenie z języka łacińskiego na język polski) i wydanie w formie książkowej wszystkich przywilejów miasta Krasnystaw, nadawanych przede wszystkim przez polskich królów”.

Niestety ta obszerna a arcyciekawa publikacja trafiła na barierę finansową. Jej finalizacja wymaga kosztownych skanów, tłumaczeń, składu i druku. Wg szacunków autora, umieszczonych na stronie zbiórki, jej szacunkowy koszt wyniesie 35 980 zł. Kwota ta zawiera:
-zlecenie 20 skanów oryginalnych przywilejów z Litwy: każdy skan to 10 euro, suma: 200 euro (około 900 zł);
-profesjonalne tłumaczenie z łaciny na język polski 59 dokumentów (pozostałe 2 są w języku polskim) – każdy średnio zajmuje 1,5 strony + 20 stronicowy łaciński kopiariusz przywilejów. Koszt tłumaczenia 1 strony łącznie z odczytaniem dawnego pisma i transkrypcją to około 100 zł – suma 10.080 zł;
-pokrycie kosztów wydania (skład, łamanie, druk, oprawa, korekta) około 300 stronicowej książki w ilości 1000 egzemplarzy – suma 25 000 zł.

Aby pozyskać środki, autor zdecydował się na zbiórkę publiczną w ramach serwisu zrzutka.pl. Czy Krasnystaw doczeka się przełomowej dla historii miasta publikacji zbioru kilkudziesięciu przywilejów królewskich? To zależy w zdecydowanej mierze od mieszkańców.

Link do zbiórki: https://zrzutka.pl/przywileje-krolewskie-miasta-krasnystaw-opracowanie-i-wydruk-ksiazki

Dodatkową zachętą do wsparcia zbiórki są zaproszenia na promocję książki, lista darczyńców (z wyłączeniem tych, którzy pragną pozostać anonimowi), czy np. tytuł patrona honorowego. Szczegóły znajdują się na stronie zbiórki.
Autor zachęca także do bezpośredniego kontaktu: „Będę wdzięczny za wszelkie uwagi i pomysły, które będą mogły uczynić końcowe dzieło lepszym„.

Dane kontaktowe autora zbiórki:
– e-mail: voynarsky@wp.pl
facebook: Facebook/DariuszWojnarski
tel. 502 636 880


Treść opracowana na podstawie tekstu zbiórki w serwisie Zrzutka.pl, Zamościopedia.pl oraz rozmowy z autorem.
Grafika: Krasnostawska.pl (Wyobrażenie panoramy miasta Krasnystaw (T.Ch. 2005)

Tagged under